Veriyle çalışırken bir ekranı doldurmak kolaylaşabiliyor. Reklamların, web sitesinin ve işin kendi kayıtlarının her biri başka bir şey söylüyor. Benim için zor olan, bunları tek bir sonuç cümlesine sıkıştırmadan birlikte okuyabilmek. Bir ölçüm düzeni kurarken ilk sorum bu yüzden hangi grafiği çizeceğim olmuyor. O grafiğe baktıktan sonra hangi kararı daha iyi verebileceğimi soruyorum.
Önce kararı yazmak
Ölçmek istediğim şeyi bir karar cümlesine çevirmeye çalışıyorum. Bir mesajı mı değiştireceğim, sayfadaki bir adımı mı sadeleştireceğim, bir kanalın devamını mı inceleyeceğim? Bunlar aynı bilgiye ihtiyaç duymuyor. Karar belirsiz kaldığında, elde bulunan verinin raporun yönünü belirlemesi kolay oluyor. Çok sayıda alan görünür hâle geliyor, fakat asıl soruya yaklaşmış olmuyorum.
Bir formun neden tamamlanmadığını anlamak istediğimi düşünelim. Yalnızca tamamlanan form sayısı, başlangıçla bitiş arasında ne olduğuna dair az şey anlatır. Başlama hareketini göremiyorsam önce onu ayırmam gerekir. Ama kararım formu değiştirmek değil de gelen talebin hangi ihtiyaçta toplandığını anlamaksa, başka bir bilgiye bakarım. Aynı sayfadan söz ediyor olsam da ölçümün kapsamı, vereceğim kararla değişir.
Aynı kelime, farklı kayıt
İşin farklı yerlerinden gelen kayıtları birleştirirken kelimelerin ne anlama geldiğine özellikle bakıyorum. Reklamda kullanılan bir dönüşüm tanımıyla, ekip içindeki bir işin tamamlanma tanımı aynı olmayabilir. İkisini aynı başlık altında toplamak düzgün bir tablo üretebilir, fakat aradaki farkı ortadan kaldırmaz. Önce her kaydın hangi hareketle oluştuğunu, neyi kapsadığını ve neyi kapsamadığını açık tutmak istiyorum.
Bu nedenle bir ölçümün yanında bağlam arıyorum. Hangi dönem, hangi kaynak, hangi hareket ve hangi kayıt kuralı? Birbirini tekrar eden kayıtlar var mı? Bir alanın boş olması, o hareketin gerçekleşmediğini mi söylüyor, yoksa kaydın tutulmadığını mı? Bu ayrımlar tasarımda küçük dipnotlar gibi görünebilir. Oysa sonuç hakkında nasıl konuşabileceğimin sınırını doğrudan onlar çiziyor.
Boşlukları başarı ya da başarısızlıkla doldurmamak
Bir ekranın gösterdiği kesinlik, arkasındaki bilginin kesinliğiyle aynı olmayabiliyor. Düzgün bir grafik çizdiğimde bile bazı bağlantılar eksik kalabilir. Ben bu boşlukları görünmez yapmamaya çalışıyorum. Eşleşmeyen kayıt, eksik kaynak veya tamamlanmamış dönem varsa, bunu sonucun bir parçası olarak ele alıyorum. Henüz yorumlayamadığım bir alanın, daha iddialı bir başlıkla yorumlanabilir hâle gelmediğini biliyorum.
Aynı dönemde gerçekleşmiş iki hareketi de otomatik olarak birbirinin nedeni saymıyorum. Bir değişikliği değerlendirirken aynı dönemde başka nelerin değiştiğini de hesaba katıyorum. Sayfanın metni, iletişim biçimi veya ölçüm tanımı aynı anda değiştiyse, sonucu tek bir müdahaleye bağlamak zorlaşır. Böyle bir durumda daha dar bir cümle kurmak bana daha kullanışlı geliyor: Neyi gördüm, hangi kısmı henüz ayıramıyorum, sıradaki inceleme ne?
Odakora’da ölçümün devamı
Odakora’yı geliştirirken de ölçümle sonraki işin birbirine yakın durmasını istiyorum. Ürünün odağı, bir işletmenin yapay zekâ yanıtlarında nasıl göründüğünü anlamak. Benim için bu görünümü yalnızca tek bir işarete indirgemek yeterli bir ürün fikri oluşturmuyor. Hangi sorunun sorulduğu, cevapta ne söylendiği ve işletmenin hangi konuda eksik kaldığı, sonraki adımı belirlemenin parçaları.
Bu yüzden soru, yanıt ve iyileştirme işini aynı deneyimde düşünmek önemli. Kullanıcı bir sonucu gördüğünde hangi soruya dönmesi gerektiğini anlayabilmeli. Burada ölçüm, sonucu süsleyen bir özet olmaktan çıkıp yapılacak işin gerekçesine dönüşüyor. Benim ürün tarafında çözmeye çalıştığım ilişki bu. Her sonucun otomatik olarak iyi bir öneri ürettiğini varsaymadan, görülen bilgiyle önerilen hareket arasındaki bağı açık tutmak istiyorum.
Kararın bir sahibi ve zamanı olsun
Verinin işin içine girdiği yer, çoğu zaman raporun sunulduğu anın sonrası. Bir bulguyu görüyorum; ardından kimin hangi işi yapacağı belirsiz kalıyorsa, raporla uygulama arasında yeni bir boşluk oluşuyor. Bu yüzden sonuç cümlesinin yanına bir hareket koymayı önemsiyorum. İncelenecek alan, yapılacak değişiklik ve yeniden bakılacak koşul birbirini tamamlamalı. Hepsi aynı anda çözülmek zorunda değil, fakat sıradaki iş tanınabilir olmalı.
Bazen bu hareket, daha fazla veri toplamayı durdurmak da olabilir. Bir alanın hiçbir kararı değiştirmediğini fark ettiğimde, onu sırf toplayabildiğim için rapora eklemek istemiyorum. Fazladan alan, bakım ve yorum yükü getiriyor. Benim aradığım kapsam, elimdeki bütün bilgilerin birleşimi değil; mevcut soruyu dürüstçe cevaplamaya yetecek bilgi. Daha dar bir ölçüm, amacını koruduğunda daha anlaşılır bir çalışma düzeni kurabiliyor.
Değişiklikten sonra tekrar bakabilmek
Kararı izlenebilir kılmak için kısa bir not yeterli olabilir: “Soru: İnsanlar formu hangi adımda bırakıyor? Gözlem: Başlangıç kaydı var, alan düzeyinde iz yok. Karar: Önce eksik ölçümü tamamla. Sınır: Bu veriden formun neden bırakıldığını henüz çıkarma. Yeniden bakılacak koşul: Aynı tanımla karşılaştırılabilecek kayıt oluşması.” Bu örnekte not, sonucu olduğundan kesin göstermiyor. Yapılacak işi, bilinmeyeni ve yeniden değerlendirme koşulunu birlikte taşıyor.
Bu çalışma biçimi bazen daha az gösterişli bir rapor çıkarıyor. Daha az sonuç cümlesi, daha açık sınırlar ve daha belirgin bir sonraki iş. Ben bunu eksiklik olarak görmüyorum. Ölçümün bana kazandırmasını istediğim şey, verinin çevresinde daha uzun konuşabilmek değil; doğru yerde harekete geçebilmek. Bir raporu kapattığımda hangi işi yapacağımı, neyi henüz bilmediğimi ve ne zaman tekrar bakacağımı söyleyebiliyorsam, o rapor işini yapmaya başlamıştır.
Bir ölçümün değerini üç soruyla okuyorum: Hangi kararı destekliyor, hangi belirsizliği taşıyor, değişiklikten sonra neye tekrar bakacağım?
Pazarlama, yazılım ve veriyi aynı hedefe bağlayan ürünler ve sistemler kuruyorum.
Biraz daha yakından ↗