Bir ürünü anlatan cümleyle o ürünün içinde verilen kararlar arasında yakın bir ilişki arıyorum. Kimin hangi işine yardım ettiğimi söylediğimde, ilk ekranda neyin görünmesi gerektiği de değişiyor. Hangi örneği göstereceğim, hangi bilgiyi isteyeceğim, kullanıcıyı hangi harekete çağıracağım? Konumlandırmayı benim için ilginç yapan, metni bitirince sona ermemesi. Üretimin geri kalanına da bir yön vermesi.
Kişiden önce, içinde bulunduğu an
Bir ürünün hedefini yalnızca geniş bir meslek veya şirket tanımıyla düşündüğümde, çok farklı ihtiyaçlar aynı cümlede toplanabiliyor. Ben kişinin hangi anda bu ürüne ihtiyaç duyduğunu da anlamak istiyorum. Yeni bir işe mi başlıyor, görünmeyen bir durumu mu anlamaya çalışıyor, dağınık işleri mi toparlıyor? Aynı kişi farklı anlarda çok farklı bir başlangıca ihtiyaç duyabilir.
Bu ayrım sayfanın dilini doğrudan etkiliyor. Birinin mevcut durumunu anlaması gerekiyorsa, onu hemen uzun bir özellik listesiyle karşılamak yerine önce hangi soruya cevap bulacağını göstermek daha tutarlı geliyor. İlk işini yapmaya hazırsa da yeniden uzun bir giriş okumaya zorlamak istemiyorum. Kim için konuştuğum kadar, konuşmanın hangi aşamasına katıldığım da üründeki sıralamayı belirliyor.
Odakora’nın taşıdığı soru
Odakora’nın bugünkü odağını işletmelerin yapay zekâ yanıtlarındaki görünürlüğü etrafında kuruyorum. Bunun kullanıcı tarafındaki karşılığını bir soruyla düşünmek mümkün: İnsanlar ilgili konuda soru sorduğunda işletmem nasıl görünüyor? Bu soru, ürünü anlatırken hangi bilgilerin öne çıkacağını daraltıyor. Başlangıcın merkezine bütün pazarlama işlerini yerleştirmek yerine, önce bu görünümü anlaşılır hâle getirmeye çalışıyorum.
Sonraki adım da aynı sorudan çıkmalı. Bir yanıtı gösteriyorsam, kullanıcının o yanıtı hangi bağlamda okuyacağını düşünmem gerekiyor. Eksik kalan bir konu varsa, bunun yapılabilecek bir işle ilişkisi görünür olmalı. Ölçüm, eksik soru ve iyileştirme adımını birlikte ele almamın nedeni bu. Ürünün söylediği şeyle kullanıcının içeride yaptığı şey birbirini takip edebilmeli.
Özellik eklemeden önce yerini bulmak
Ürün geliştirirken yeni bir fikir kolayca heyecan verici görünebiliyor. Benim için kritik soru, o fikrin mevcut akışta nereye oturduğu. Kullanıcı neyi yapmaya çalışırken buna ihtiyaç duyacak? O ihtiyaç için daha basit bir karşılık var mı? Eklediğim şey ilk işi daha anlaşılır mı yapacak, yoksa ilk işten önce yeni bir karar mı isteyecek? Konumlandırmanın üretime en somut etkisini bu sorularda görüyorum.
Bir görünürlük ürününe genel bir içerik üretme alanı eklemeyi düşündüğümü varsayalım. İçerik üretmek kendi başına ilginç bir yetenek. Fakat hangi sorunun eksik kaldığını göstermeden boş bir yazı alanı açarsam, yapılacak işi tekrar kullanıcıya bırakmış olurum. Aynı yetenek belirli bir sorunun devamına yerleştiğinde daha anlaşılır bir rol kazanır. Burada farkı yaratan, özelliğin büyüklüğünden çok akışın içindeki gerekçesi.
İlk ekran, küçük bir ürün kararıdır
Konumlandırmanın arayüze yansımasını ilk ekranda arıyorum. Başlık hangi soruyu açıyor? Görsel neyin kanıtı veya açıklaması? Ana düğme insanı hangi işe götürüyor? Ekranda birçok şey aynı anda dikkat istiyorsa, ürünün önceliği de belirsizleşebiliyor. Tasarım burada benim için bir süsleme aşaması değil; hangi işin önce geldiğini görünür hâle getirme biçimi.
Bu nedenle mesajı hazırlayıp sonra tasarıma teslim edilen sabit bir metin olarak görmüyorum. Bazen bir akışı kurarken anlatımdaki boşluk ortaya çıkıyor. Bir düğmeye açık bir isim veremiyorsam, sonrasında ne olacağı yeterince netleşmemiş olabilir. Bir ekranı anlatmak için çok fazla açıklama gerekiyorsa, birbiriyle ilişkisi kurulmamış işler aynı yere toplanmış olabilir. Metinle arayüz arasında gidip gelmek, bu kararları daha erken görmeme yardım ediyor.
Aynı ürünün farklı yüzleri
Ürünün tanıtım sayfasıyla içindeki ilk adım arasında da aynı tutarlılığı arıyorum. Dışarıda belirli bir soruyu çözmeyi vaat edip içeride kullanıcıyı genel bir kontrol paneliyle baş başa bırakmak istemiyorum. Kayıt sırasında sorulan bilgiler, ilk görülen ekran ve kullanılan düğme isimleri, kişinin buraya neden geldiğini hatırlatabilmeli. Tanıtımın kurduğu bağlamı ürüne taşımak, yeni bir tanıtım cümlesi bulmaktan daha somut bir iş.
Bu tutarlılık her yüzeyin aynı görünmesi demek de değil. Bir tanıtım sayfasında merak uyandıran görselin, çalışma ekranında aynı alanı kaplaması gerekmiyor. Biri konuyu açarken diğeri işin yapılmasına yardım ediyor. Ben ortaklığı görüntünün birebir tekrarlanmasında değil, aynı ihtiyacın izinin sürülebilmesinde arıyorum. İnsan farklı bir ekrana geçse de hangi soruyu cevaplamakta olduğunu ve sırada ne bulunduğunu anlayabilsin istiyorum.
Verilen sözü taşıyacak kapsam
Yeni bir özellik için şu cümle tamamlanabilir: “Kullanıcı, … sorusuna cevap verdikten sonra … işini yapabilmek için buna ihtiyaç duyuyor.” İlk boşluk ürünün ana sorusuyla ilişkili değilse başka bir ihtiyacı çözmeye başlamış olabilirim. İkinci boşluk yalnızca “daha fazla seçenek görmek” diyorsa özelliğin işi henüz açık değildir. Bu kontrol, fikri değersiz ilan etmek için değil, bugünkü üründe nerede duracağını seçmek için kullanılabilir. Bazı fikirler ana akışa girer; bazıları ayrı bir deneme olarak bekler.
Konumlandırmaya geri döndüğümde bu yüzden yalnızca başlığın daha iyi olup olmadığına bakmıyorum. İlk iş açık mı, o işi tamamlamak için gereken parçalar birlikte mi, sonraki adım anlaşılır mı? Bir ürünü geliştirirken vermek istediğim cevap bu üç yerde tutarlı olsun istiyorum. İyi bir tanım bana dışarıda ne söyleyeceğimi anlatırken, içeride hangi kararı vereceğime de yardım ediyor. Benim için konumlandırmanın asıl üretken tarafı bu.
Konumlandırmayı üç yerde sınayabiliyorum: kullanıcının başladığı soru, ürünün ilk işi ve seçilen özelliklerin o işe katkısı. Tanım bu kararlara inmiyorsa henüz tamamlanmış saymıyorum.

Pazarlama, yazılım ve veriyi aynı hedefe bağlayan ürünler ve sistemler kuruyorum.
Biraz daha yakından ↗