Bir ekranın ilk görüntüsüyle ilgilenmeyi seviyorum. Tipografi, boşluk, renk ve hareket, neye baktığımı ve neyin önemli olduğunu anlatıyor. Fakat ürünü değerlendirmeye başladığımda bakışım ekranın öncesine ve sonrasına kayıyor. Kullanıcı buraya hangi niyetle geldi, elinde hangi bilgi var ve bir adım attığında ne değişecek? Tasarım ile yazılım arasındaki işi bu sorular üzerinden kuruyorum.

01 /

Ekranın başından önce başlayan bir akış

Bir arayüzü ele alırken önce kullanıcının yapmak istediği işi bir cümleyle tarif etmeye çalışıyorum. “Sonuçları görmek” bile tek başına fazla geniş olabilir. Kullanıcı bir değişimi mi kontrol edecek, seçenekler arasında mı karar verecek, yoksa bir sonraki işi mi başlatacak? Aynı veri, bu ihtiyaçlara göre farklı bir sıralama ve farklı açıklamalar gerektirebilir.

Bu cümle netleştiğinde ekrana gelecek bilgileri seçmek kolaylaşıyor. Önce karar için gerekli olanı, ardından o kararı anlamaya yardımcı olan ayrıntıyı yerleştiriyorum. Bir öğenin görsel olarak etkileyici olması onun her zaman ilk sırada bulunmasını gerektirmiyor. Tasarımın içinde kurduğum hiyerarşiyi, kullanıcının gerçekten yapacağı işin sırasıyla karşılaştırıyorum.

02 /

İlk kullanımın ekranını da çizmek

Bir tasarımda dolu kartlar ve düzgün sonuçlar üzerinden ilerlemek kolay. Gerçek kullanımda ise kişi ilk kez geldiğinde henüz hiçbir şey üretmemiş olabilir. Bu durumda ekranın ne anlatacağına ayrıca karar veriyorum. Boş bir listeyi yalnızca boş bırakmak yerine, listenin ne işe yaradığını ve ilk kaydın nasıl oluşacağını göstermek gerekiyor. Bu açıklama mümkün olduğunca kullanıcının bulunduğu yerde kalmalı.

Henüz yüklenmemiş bilgi ile gerçekten bulunmayan bilgiyi de ayrı durumlar olarak ele alıyorum. Verisi olmayan bir alana sıfır yazmak yanlış bir anlam yaratabilir. Ölçüm yapılmadıysa bunu söylemek, ölçüm sonucunda bir şey bulunmadıysa onu ayrıca açıklamak isterim. Arayüzdeki küçük bir kelime, kişinin sonucu nasıl yorumlayacağını değiştirebildiği için bu metinleri geliştirme sonuna bırakmıyorum.

03 /

Beklerken ne olacağını belirlemek

Bir işlem zaman aldığında kullanıcının ekranla ilişkisi değişiyor. Başlat düğmesine bastıktan sonra hiçbir şey görünmüyorsa kişi işlemin başlayıp başlamadığını anlayamayabilir. Bu yüzden bekleme durumunu da ürünün bir ekranı gibi ele alıyorum. Sistem ne yapıyor, kullanıcı başka bir yere gidebilir mi, aynı işlemi yeniden başlatması gerekir mi? Verdiğim geri bildirim bu sorulara yardımcı olmalı.

Gerçek ilerleme bilgim varsa bunu kullanırım. Yoksa tahmin edilmiş bir yüzdeyi kesin bir ölçü gibi sunmak istemiyorum. Bazı işlerde kısa bir durum metni yeterli olabilir; bazı işlerde hazır olan parçaları önce göstermek daha kullanışlıdır. Seçimi hareketli bir öğe eklemek için yapmıyorum. Amaç, iş sürerken kişinin nerede olduğunu anlayabilmesi ve kullanabileceği alanlara erişebilmesi.

04 /

Platformu kararın içine almak

Odakora’nın web ve iOS deneyimlerini birlikte düşünüyorum. Geliştirme aşamasındaki ClinicOS macOS’ta, Ajan Ofisi ise web’de farklı çalışma alışkanlıklarına karşılık geliyor. Bu ayrım benim için yalnızca farklı ekran ölçüleri anlamına gelmiyor. Telefonda kısa bir bakışla tamamlanacak iş ile masaüstünde başka programların yanında sürdürülecek işin ritmi farklı olabilir. Aynı bilgi sırasını her yüzeye taşımadan önce, o ortamda kişinin neye odaklanacağını düşünüyorum.

iOS tarafında tek adımın açıklığına ve dar alanda önceliğin korunmasına bakıyorum. macOS tarafında pencerenin diğer işler arasındaki yerini, klavyeyle kullanımı ve çalışma sürekliliğini hesaba katıyorum. Web’de ise farklı genişlikleri, bağlantıyla doğrudan gelen ziyaretçiyi ve tarayıcı davranışlarını düşünmek gerekiyor. Bunlar her ürünün bütün sorunlarını çözen hazır kurallar değil; tasarım kararını sınayacağım koşullar.

05 /

Görsel kararın davranışını yazmak

Bir düğmenin nasıl göründüğünü belirlediğimde, hangi durumda etkin olduğunu da tanımlamak istiyorum. Eksik bilgi varken ne yapacak? Bir işlem sürerken tekrar basılabilecek mi? Seçim değiştiğinde önceki sonuç korunacak mı? Bu soruları cevaplamak, tasarımı yazılıma aktarırken yapılması gereken tahminleri azaltıyor. Görselde belirli olmayan davranışları geliştirme sırasında tesadüfen seçmek istemiyorum.

Aynı yaklaşımı hareket için de kullanıyorum. Bir geçiş, değişen seçimi veya ilerleyen işlemi açıklıyorsa işlev kazanıyor. Hareket kapatıldığında anlamın hâlâ korunmasını bekliyorum. Klavye odağı, buton adı ve durum metni gibi parçalar da bu davranışın içinde. Bunları sonradan eklenecek ayrı bir kalite katmanı olarak bırakmak yerine, ekranın ilk tarifine katmaya çalışıyorum.

06 /

Kararı çalışan yüzeyde sınamak

Geliştirilmiş ekranı incelerken tasarım dosyasındaki görüntüyle yetinmiyorum. Uzun bir başlık, eksik bir alan veya dar bir pencere, ilk örnekte görünmeyen kararları ortaya çıkarabiliyor. Bu yüzden aynı akışı farklı içeriklerle ve farklı kullanım biçimleriyle deniyorum. Görsel düzenin korunması kadar, kişinin hâlâ ne yapacağını anlayabilmesine de bakıyorum.

Örneğin bir iş listesinden ayrıntı ekranına geçip geri dönen kişinin deneyimini düşünürüm. Döndüğünde az önce seçtiği filtre, sıralama ve bulunduğu yer korunuyor mu? Bu küçük devamlılık, listeyi yeniden taramak zorunda kalıp kalmayacağını belirleyebilir. Böyle bir kontrol için bütün ürünü bitirmeyi beklemiyorum. Önce tek bir işin baştan sona yürünebildiği küçük bir parça kurup kararlarımı orada sınamak, sonraki ekranları daha tutarlı tasarlamama yardımcı oluyor.

Bir sorun bulduğumda hangi katmana ait olduğunu ayırmaya çalışıyorum. Metin uzunsa daha küçük yazı seçmek her zaman iyi bir çözüm olmayabilir; anlatımı kısaltmak ya da bilgiyi başka bir sıraya koymak gerekebilir. Bir işlem karışık görünüyorsa düğme rengini değiştirmekten önce adımların düzenini gözden geçiriyorum. Tasarım, metin ve yazılım arasında gidip gelmek bu yüzden çalışma biçimimin doğal bir parçası.

Çalışır ürüne yaklaşırken görmek istediğim şey, kullanıcının başladığı işi sürdürebilmesi. İlk ekranın karakterini korumak önemli; bu karakterin boş durumda, beklerken ve bir şey ters gittiğinde de anlaşılır kalmasını istiyorum. Ekranı tamamlanmış sayacağım noktayı yalnızca görüntüsüne bakarak belirlemiyorum. Kullanıcının öncesi, eylemi ve sonrasında ne yaşayacağı birlikte değerlendirilmiş olmalı.

AKLIMDA KALAN

Bir ekranı geliştirirken ilk kullanım, bekleme, hata ve devam etme durumlarını aynı tasarımın parçaları olarak ele alıyorum. Görsel kararlar, gerçek davranışla birlikte tamamlanıyor.

BU DÜŞÜNCENİN İŞE DÖNÜŞTÜĞÜ YERLEROdakoraClinicOSAjan Ofisi
Emir Yıldız
Emir Yıldız

Pazarlama, yazılım ve veriyi aynı hedefe bağlayan ürünler ve sistemler kuruyorum.

Biraz daha yakından ↗